موسيقي:
استان كردستان يكي از غنيترين استانهاي كشور از نظر موسيقي است. گروههاي مختلف موسيقي در استان، وجود اساتيد موسيقي در تهران و شهرهاي بزرگ كشور كه برخاسته از استان كردستان ميباشند و همچنين ساخت سازهاي موسيقي به علت پيشرفت صنايع چوبي و نازككاري در كنار استعداد موسيقي موجود در اين استان، كردستان رابه مهد موسيقي كشور تبديل نموده است در حال حاضر بسياري از مولوديها و آهنگهاي كردي در موسيقي اقوام خاورميانه شنيده ميشود و اين به علت تأثيرگذاري و غني بودن موسيقي كردي در كنار موسيقي همسايگان خود ميباشد.
موسيقي كردستان را ميتوان در سه بخش تقسيمبندي نمود اولين بخش موسيقي ديني است كه در مراسممولودي به مناسبت تولد پيامبر و يا اعياد مذهبي و مراسم عرفاني دراويش، با آواز و دف ، ريتمهاي متنوعي اجرا ميگردد . دومين بخش را ميتوان موسيقي مناطق شهري ناميد كه به وسيلة موسيقيدانهاي حرفهاي اجرا ميگردد. بيشتر اين آوازها در واقع همان «گوراني»هاي كردي است كه به همراه سازهاي مختلف اجرا ميشود. گوراني يكي از مهمترين فرمهاي موسيقي كردي است مقام نيز در موسيقي مناطق كردنشين داراي جايگاه خاص خود است و تنوع آن در مناطق مختلف دليلي بر تكاملش طي قرون متمادي ميباشد. سومين بخش را ميتوان موسيقي روستايي و سنتي ذكر كرد كه بيشتر شامل آوازهايي چون بيت ، لاوك، حيران، سياوچهمانه و چهپله و.... مي شود.
مهمترين و عموميترين جشني كه در ميان مردم كردستان مرسوم است برگزاري جشن نوروزاست. جشن نوروز در اقصي نقاط كردستان به صورت خودجوش همراه با مراسم رقص كردي و برپائي آتش برگزار ميگردد. عيد فطر و عيد قربان نيز به عنوان اعياد مذهبي داراي اهميت خاص هستند، همچنين ميلاد پيامبر اكرم نيز به عنوان روزي خجسته همراه با مراسم مولودي خواني و نواختن دف داراي جايگاه ويژهاي در ميان مردم استان ميباشد، علاوه بر اينها جشن معراج پيامبر و شب برات نيز جزو اعياد اين منطقه است.
از ديگر مراسمي كه در ميان مردم كردستان به ويژه منطقة اورامان از جايگاه خاصي برخوردار است مراسمي تحت عنوان زماون پير شاليار (عروسي پير شاليار) ميباشد. اين مراسم در روستاي اورامان تخت در هفتة دوم بهمن ماه كه مصادف با جشن سده است ، طي مراحل و رسومات خاصي برگزار ميگردد و ادامة آن در نيمة فصل بهار مصادف با 15 ارديبهشت در محل آرامگاه پيرشاليار كه در نزديكي روستا ميباشد تحت عنوان مراسم كومساي برگزار ميشود. قابل ذكر است كه بازديد از اين مراسم اكنون جنبة كشوري و حتي بينالمللي پيدا كرده است به طوريكه جمع كثيري از علاقمندان، روزنامهنگاران، محققين داخلي و خارجي به هنگام برگزاري مراسم در ميان بازديدكنندگان ديده ميشوند بازديد از اين مراسم در برنامة تورهاي گردشگري استان گنجانده شده است.
از ساير مراسم مهم ديگري كه از ديرباز با توجه به بافت اجتماعي مذهبي مردم استان شكل گرفته است مراسم ذكر و سماع دراويش به همراه انجام كارهاي خارقالعاده ميباشد اين مراسم به صورت هفتگي در بيشتر تكيه و خانقاههاي استان به صورت ثابت برگزار ميگردد اين مراسم معمولاً پنجشنبه شبها برگزار ميگردد آدرس و محل و زمان برگزاري برخي از تكاياي سنندج در بخش جداول آمده است. بيشتر آژانسهاي گردشگري برنامة بازديد از تكايا را با توجه به تقاضاي مسافران در برنامههاي خود قرار دادهاند.